De verdwenen Zwinhavens

Stel je jezelf geen ‘dijk’ voor zoals een zeedijk aan de huidige kust. Hier wordt de Zwinhaven Monnikerede voorgesteld, gelegen aan de Zwingeul. In Monnikerede was er een recht kadeverloop ter hoogte van de huizen. Verder had je slingerende bochten die het verloop van de Zwingeul naar Brugge volgden. De dijk in het centrum van Monnikerede was ‘geplaveid’, en dus belegd met stenen, maar dat geldt niet voor het hele tracé. De kar herinnert aan het feit dat landroutes en zeeroutes innig met elkaar verbonden waren.

Op de tekening zie je de oevers van het Zwin bij laagtij: weinig steile, modderige vlaktes met een beetje begroeiing. Op sommige plaatsen kon je een vooruitspringend houten kadeplatform vinden, langs waar de schepen konden laden en lossen. Zo zagen de kadeplatformen er niet uit in elke Zwinhaven: in Damme waren er meer versteende kades, die steiler het water inliepen. De schepen werden weergegeven als koggen, een typisch laatmiddeleeuws vrachtschiptype. Een bekend voorbeeld is de ‘Bremer kogge’.

De handelaars houden handelsproducten vast: meestal waren dat zaken zoals graan, lokaal fruit, stokvis … Een kleiner deel van die handelsproducten waren van zeer ver en daarom ook extreem duur: sinaasappels, peper, dadels, vijgen … De handelsproducten varieerden van plaats tot plaats: in de Zwinhaven Hoeke zou je eerder materiaal vinden om schepen te herstellen zoals touw en hout. In de Zwinhaven Damme zouden we eerder wijn of haring hebben getoond.

De handelaars droegen kleurrijke kledij. Sommigen droegen een ‘pin’ om aan te tonen van welke stad of handelsgilde ze afkomstig waren. De handelaar op de tekening draagt er geen. Het was dan ook geen ‘verplicht item’. Kijk maar naar het wereldbefaamde ‘Arnolfini portret’ (1434) van Jan van Eyck waar de Italiaanse handelaar Arnolfini er ook geen draagt. Handelaars droegen vaak een dergelijk type muts of tulband. Verschillenden van hen kwamen van ver en logeerden in herbergen of migreerden naar hier.

De huizen waren van hout, de ramen waren open en kenden dus doorgaans geen glaspartijen. Op het gelijkvloers zie je een etalage. De huizen hebben wat vlagjes. Het is niet zeker of die hingen aan de huizen in Monnikerede. We geven Monnikerede weer in dezelfde tijd als het ‘Lam Gods’ (1432) van de gebroeders Van Eyck, waar je dergelijke vlagjes kunt zien.