115 jaar Drie kraaiende hanen

Op 18 december 1910, inmiddels 115 jaar geleden, zorgden drie prominente politici voor ophef in Antwerpen. De katholiek Frans Van Cauwelaert, de liberaal Louis Franck en de socialist Camille Huysmans beloofden voor een uitgelaten publiek plechtig als ‘drie hanen’ het land wakker te kraaien. Hun doel: iedereen ervan overtuigen dat Vlaanderen recht had op een Nederlandstalige universiteit. De uitdrukking ‘drie kraaiende hanen’ werd gelanceerd tijdens deze eerste gemeenschappelijke meeting in de zaal van de Harmonie.

In de maanden na hun stormachtige optreden in Antwerpen hielden ze meer dan driehonderd bijeenkomsten, van Limburg tot aan de kust, om mensen warm te maken voor hun idee. Bovendien verzamelden ze meer dan 100.000 handtekeningen voor een petitie, waarmee ze de vernederlandsing van de Gentse rijksuniversiteit eisten. De volgende stap: een wetsvoorstel.

Door diverse vertragingsmanoeuvres en het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog kwam het het door de drie parlementsleden ingediende wetsvoorstel echter nooit tot bespreking in de Kamer. Pas in 1930 stemde het Belgische parlement een wet die de universiteit van Gent vernederlandste. Desalniettemin was de impact van de kraaiende hanen groot geweest. Nooit eerder had de Vlaamse beweging zo’n ruim publiek bereikt. Ter gelegenheid van het vijfentwintigjarig jubileum van de vernederlandsing van de Gentse onderwijsinstelling, in 1956, ontvingen zowel Huysmans als Van Cauwelaert een eredoctoraat; Franck was toen al overleden.

Een ideale blikvanger dus voor het venster over de Vlaamse beweging en de taalstrijd. Wil je nog meer te weten komen over een van deze drie protagonisten? Bekijk zeker de fragmenten uit het VRT-archief onderaan het venster. Hieronder lijsten we tot slot drie interessante biografieën op:

• ‘Frans van Cauwelaert: politieke biografie’ (Wils Lode, 2017)
• ‘Franck, Louis’ in de Encyclopedie van de Vlaamse beweging (De Spiegeleer Christoph, 2023)
• ‘Het enfant terrible: Camille Huysmans 1871-1968’ (Hunin Jan, 1999)